Intensieve pedagogische begeleiding

↳ Uitgangspunten
↳ Doelgroep
↳ Doelen
↳ Begeleiding
↳ Woongemeenschap voor jongeren
↳ Individuele begeleiding
↳ Begeleid wonen

↳ Uitgangspunten

Iedereen wordt door zijn omgeving beïnvloed. Veel kinderen en jongeren, met wie we werken, komen uit een sociale omgeving die voor hen belastend en niet bevorderlijk is. Volgens de milieutheorie van Klawe en Berner leren deze kinderen en jongeren in deze omgeving te "functioneren". Ze maken zich gedragspatronen eigen, waarmee ze zich in hun omgeving staande kunnen houden. Kinderen en jongeren uit probleemgezinnen, die al van kind af met geweld, misbruik in allerlei vormen of relatiebreuken zijn geconfronteerd, vertonen vaker gedrag dat door de maatschappij als problematisch wordt gezien. Voor sommige kinderen en jongeren is het in bepaalde omstandigheden zinvol uit deze vicieuze cirkel te stappen door tijdelijk radicaal afstand te nemen van hun oorspronkelijke omgeving en dus ook ergens anders te gaan wonen. (Berner/Gruhler, 1995, p. 27; Klawe, 2001, p. 63 e.v.)

↳ Doelgroep

Deelname aan een project in het buitenland is vooral dan nodig, wanneer het in het ouderlijk huis escaleert of de kinderen of jongeren in een instelling voor jeugdzorg "niet meer te handhaven" zijn, omdat ze "alle medewerking weigeren", "voortdurend ontsnappen", "zichzelf en/of anderen in gevaar brengen" of "weigeren naar school te gaan". Vaak zijn het kinderen en jongeren bij wie het volwassenen niet meer lukt om grenzen te stellen en die ook geen inzicht meer hebben in de gevolgen van hun grensoverschrijdend gedrag. Vaak ook zijn ze ongrijpbaar geworden, doen wat ze willen, gaan om met verkeerde "vrienden"en gebruiken drugs of alcohol. Het gebrek aan perspectief en de wens een sociaal aanvaardbare ontwikkeling mogelijk te maken, is het uitgangspunt voor deelname aan een intensief pedagogisch traject bij ons in Portugal.

Het project richt zich op kinderen en jongeren in de leeftijd van 12 tot 21 jaar, en dan voornamelijk op jongeren:

→ met bindingsstoornissen, problemen met het aangaan van relaties en andere sociaal-emotionele problematiek
→ met persoonlijkheidsstoornissen
→ met een achtergrond van misbruik en geweld
→ uit multiprobleem-gezinnen met kenmerken van verwaarlozing en een totaal gebrek aan regels
→ uit conflictvolle en gevaarlijke omgevingen
→ met rechts-radicaal en extremistisch gedrag en bijbehorende denkwijzen
→ met schoolaversie
→ als verplichte voorwaarde bij opschorting van een voorwaardelijke jeugdstraf

Buiten het project vallen kinderen en jongeren:

→ met een acute drugsafhankelijkheid die het dagelijkse leven beïnvloedt
→ met een verstandelijke beperking of een meervoudige beperking
→ die een acuut gevaar voor zichzelf of anderen vormen
→ met een psychiatrische stoornis, die in dit kader niet kan worden opgevangen

↳ Doelen

Onze globale doelen zijn:

→ zorgen dat de situatie van de kinderen en jongeren niet verslechtert
→ verbetering van de sociale, fysieke en psychische situatie en
→ het ontwikkelen van een globaal levensperspectief.

Aan de hand van de hierboven geschetste probleemsituaties werken we met de kinderen en jongeren aan de volgende doelstellingen: :

→ versterking en vergroting van het gevoel van eigenwaarde, van het zelfvertrouwen en zelfbewustzijn
→ ontwikkeling van zelfstandigheid in het denken, leren, handelen en werken
→ aanvaarding van verantwoordelijkheid voor het eigen leven
→ bevordering van communicatieve eigenschappen en bindingsvermogen
→ opbouw van solide relaties (vertrouwen, op elkaar kunnen rekenen, angst reduceren)
→ bevordering van de sociale competenties
→ verwerken van negatieve ervaringen in het verleden
→ kennismaken met nieuwe handelingsstrategieën
→ aanleren van strategieën voor het oplossen van conflicten (nader bespreken van crisis- en probleemsituaties)
→ constructieve omgang met kritiek en lof
→ eigen behoeften, gevoelens en individuele grenzen leren zien
→ versterken van de zelfcontrole
→ respect en tolerantie ten opzichte van andere culturen en levenswijzen
→ behalen van een Nederlands schooldiploma
→ beroepsoriëntatieg

↳ Begeleiding

Begeleidingsfasen

Fase 0 - De voorbereidingsfase
Het is noodzakelijk dat het project vooraf met alle directe en indirecte belanghebbenden zorgvuldig wordt besproken en voorbereid.
Hiertoe worden op verzoek van het Bureau Jeugdzorg of op aanbeveling van de aanbieder van een noodzakelijke begeleiding in het buitenland, het project, de inhoud van de begeleiding en de begeleidingsmogelijkheden, de opnamevoorwaarden, enz., aan het desbetreffende Bureau Jeugdzorg geschetst.
Belangrijk is dat de pedagogisch medewerkers van Progresso al in de beginfase duidelijke gedragskenmerken van het kind of de jongere registreren (het gaat dan om persoonlijkheidskenmerken, gezinssituatie, sociale context, biografische bijzonderheden, enz.). Het is absoluut noodzakelijk, dat de medewerker zich aan de hand van reeds beschikbare documenten en door middel van research, zich vertrouwd maakt met alle achtergrondinformatie rond de problematiek, evenals met de omgeving en het sociale milieu van de cliënt. Op grond hiervan wordt ingeschat, of en voor welke soort begeleiding in Portugal de cliënt geschikt is. De mogelijkheden zijn: individuele begeleiding, groepsbegeleiding (woongemeenschappen voor jongeren) of begeleid wonen.
Met een positieve instemming van het Bureau Jeugdzorg, van de aanbieder der jeugdzorg, van de jongere en van de pedagogische medewerker van het project, worden in een gesprek met alle belanghebbenden de eerste opvoedingsdoelen uitgewerkt en geformuleerd, alsook belangrijke organisatorische voorbereidingen (inentingen, medicijnen, verzekeringen, volmachten van de gerechtigde op personenzorg, het uit de school halen - toestemming voor opschorting van schoolplicht respectievelijk verplaatsing van het onderwijs, voorwaarden der repatriëring ook bij voortijdige onderbreking, enz.) besproken. In geval van risico's of psychische stoornissen wordt het standpunt gevraagd van een arts of van een psycholoog.
Het kind respectievelijk de jongere zal na deze voorbereidingsfase samen met een projectmedewerker naar Portugal vliegen.

Fase 1 - Erkennen en accepteren van gezag (duur min. 7 weken)
Kinderen of jongeren met zware en/of multiple gedragsproblematieken, die onder groeps- of individuele begeleiding geplaatst kunnen worden, moeten allereerst fase 1 en 2 doorlopen, omdat anders het gevaar bestaat dat de groep/familie uit elkaar valt en/of de voortgang van de ontwikkeling van andere jongeren bedreigd wordt.
Fase 1 wordt omschreven als de fase van "aanvaarding en erkenning van gezag". De fundamentele regels en structuren in de omgang met volwassenen moeten hier worden aangeleerd.
Fase 1 begint met een "zero tolerance", waarbij de begeleiders het op ongewenste gedrag reageren op een manier die voor de jongere duidelijke n voorspelbaar is. Doel is om de kinderen en jongeren helpen in te zien, dat hun gedrag en beslissingen gevolgen hebben, maar dat ze niettemin deze gevolgen in de hand kunnen houden. De jongeren moeten begrijpen, dat ze hun eigen aandeel hebben in en de verantwoordelijkheid dragen voor hun gedrag, waarop sancties of een beloning kunnen volgen. Bijzonder aan deze fase is dat de jongeren ervaren dat enkel hun gedrag wordt afgewezen en niet zijzelf als persoon.
In hun nieuwe leeromgeving moet de jongeren leren zelfbewust "goed" om te gaan met hun gevoelens, gedachten en emoties. Ze moeten leren met hun begeleiders over hun problemen te praten en inzien dat problemen ook zonder alcohol, drugs of geweld opgelost kunnen worden.
Het project biedt de jongeren een veilige omgeving, met andere woorden, een duidelijke en ondubbelzinnige structuur in het dagelijkse leven, hetgeen de jongeren de mogelijkheid geeft zich aan gezag, regels en verplichtingen te onderwrpen. Verantwoordelijkheid voor zichzelf ("Ik ben verantwoordelijk voor mijn leven"), alsook eigen beslissingen nemen, zijn fundamentele richtlijnen in deze fase. Door ervaringen wordt het de jongere duidelijk dat hij of zij andere beslissingen met betrekking tot het eigen gedrag moet gaan nemen (zelfbeschikking - identiteit - controle).
Het doel van deze fase wordt bereikt wanneer de jongeren door duidelijke grensbepalingen leren om zich aan regels en structuren, opgelegd door de volwassenen en ook de noodzaak hiervan inzien.
Indien een jongere niet bereid is om zijn agressief gedragspatroon tegenover volwassenen in deze fase te veranderen, heeft Progresso het recht om de jongere terug te sturen.
In fase 1 is er niet voorzien in onderwijs. Dit is een privilege voor de jongeren na een succesvolle afsluiting van de eerste fase.

Fase 2 - Consolidatie van de aangeleerde structuur (duur min. 16 weken)
Deze fase moet de jongeren ertoe in staat stellen, de reeds aangeleerde gedragspatronen in een gecontroleerde omgeving in het dagelijkse leven toe te passen en te versterken en daarnaast hun eigen identiteit te vinden en te beleven. De jongeren hebben veel tijd nodig om hun reeds aangeleerde gedragspatronen van fase 1 te verinnerlijken en oude gedragspatronen te laten vallen.
Jongeren zich steeds sterker bewust laten worden van hun gedachten en gevoelens en van hun eigen gedrag staat centraal in deze fase. Door diepgaander gesprekken, reflecties en analyses wordt aan de gewijzigde gedragspatronen van de jongeren meer betekenis gegeven. Versterking van deze patronen vindt plaats door ze verder inhoud en vorm te laten geven.
De jongeren krijgen in deze fase meer inzicht in hun eigen gedrag, omdat ze voortdurend met hun eigen gedrag geconfronteerd worden (bijv. Wat was je eigen aandeel in deze gebeurtenis? Wat had je anders kunnen doen? enz.).
Deze fase is voor de jongeren erg moeilijk, omdat ze met hun eigen onvermogen geconfronteerd worden, maar ook met hun eigen mogelijkheden en kwaliteiten.
Deze fase wordt aangeduid als de beloningsfase, omdat de jongeren hun privileges terug kunnen verdienen. In een gecontroleerde leersetting met strenge voorschriften, regels en verplichtingen, beginnen ze hun eigen autonomie te versterken.
Het einde van fase 2 wordt bereikt, wanneer de begeleiders er vast van overtuigd zijn, dat de doelen van de fase zijn bereikt. Nu pas is aan de basisvoorwaarde voldaan om individueel te worden begeleid.

Fase 3 - Vertrouwen (individuele begeleiding / begeleid wonen) (Duur min. 16 weken)
Zie hieronder Individuele Begeleiding / Begeleid Wonen

Fase 4 - Ontslag / Voorbereiding op de terugkeer (Duur ca. 4 weken)
De jongere in het begeleid wonen treft in deze fase de laatste voorbereidingen voor zijn terugkeer.
We nodigen in deze periode de nieuwe begeleider, die de jongere in het eigen land zal begeleiden, uit. De nieuwe begeleider kan zo kennismaken met de jongere in diens eigen vertrouwde en als veilig ervaren omgeving en nog voordat de stap naar een nieuwe en vooralsnog met onzekerheden verbonden levenssituatie wordt gezet.
Doel is voor de jongere een vloeiende overgang tussen het leven in Portugal en zijn reïntegratie in het desbetreffende land mogelijk maken. De jongere moet hieraan actief deelnemen en voldoende contact leggen met de nieuwe tussenpersoon zover,dat hij vol vertrouwen naar een nieuw leven, in zijn oude omgeving, kan terugkeren. Tijdens de fase van de concrete organisatie en voorbereiding op de terugkeer naar het eigen land, bevindt de jongere zich in een mentaal-emotioneel loslatingproces, dat door hem als positief moet worden ervaren.
Daarom is het belangrijk ervoor te zorgen, dat de bij ons doorgebrachte tijd gezamenlijk met alle belanghebbenden wordt nabesproken en afgesloten. Tegelijkertijd moet de nieuwe fase van het leven van de jongere als "openstaande deur" worden gezien die toegang geeft tot een ander scala aan mogelijkheden.

↳ Woongemeenschappen voor jongeren

De intensieve pedagogische woongemeenschap "Monte da Lebre"
De boerderij "Monte da Lebre" omvat ca. 14 hectare en bevindt zich in een heuvelachtig landschap in de Alentejo in het zuiden van Portugal. Het dichtsbijliggende dorp ligt op een afstand van 7 kilometer en het dichtstbijzijnde stadje, tevens de hoofdstad van het district, ligt op 17 km van de boerderij.
Momenteel bestaat de boerderij slechts uit een klein huisje. Dit is het uitgangspunt van het project. Samen met de jongeren moet de boerderij verder worden uitgebouwd en als het ware "gecreëerd". Gepland zijn o.a. bungalows voor jongeren en gezinnen, boomhutten, een werkplaats, rijstallen, een kippenhok, enz. Een meertje in de buurt is geschikt om in te zwemmen.

De intensieve pedagogische woongemeenschap "Quinta do Cerro"

De boerderij "Quinta do Cerro" omvat ca. 87 hectare en ligt in een landelijk en rustig gebied in de bergen van de Alentejo, in het zuiden van Portugal. Het stadje Almodôvar (district Beja) met ca. 3000 inwoners is 20 km verwijderd.

De boerderij is te bereiken via een landweggetje parallel aan het riviertje de Vascão, die de grens vormt tussen de Algarve en de Alentejo. Voor drinkwater en water voor het sanitair enz. beschikt de boerderij over eigen bronnen. De stroom wordt met zonnepanelen en een diesel stroomgenerator geproduceerd.

Op de Quinta do Cerro bevindt zich het woonhuis, dat beschikt over een grote woonkamer met serre, een grote woonkeuken, een badkamer, twee eenpersoonskamers, een tweepersoonskamer, een kamer en kantoor voor de begeleiding, en een terras. Op het terrein bevinden zich ook een werkplaats, paardenstallen en een paardenwei, een kippenhok, een picknickplaats direct aan de rivier en een kleine zelf aangelegde vijver direct naast het huis. Moestuin en boomgaard bieden de mogelijkheid tot gedeeltelijke zelfvoorziening en een bewuste voeding.

Het riviertje de Vascão, die aan het land grenst, biedt o.a. de mogelijkheid om te zwemmen, te vissen of om te varen met zelfgebouwde vlotten.

↳ Individuele begeleiding

Voor jongere kinderen die niet geschikt zijn voor een groepsproject is er voorzien in individuele pedagogische begeleiding in een gezin. Dit geldt ook voor jongeren onder de 16 jaar, die fase 1 en 2 succesvol afgesloten hebben en nog niet in aanmerking komen voor een begeleide woonvorm én waarvan de terugkeer naar het eigen gezin uitgesloten is.
Progresso werkt samen met verschillende begeleidingsgezinnen in landelijke rustige gebieden in de Algarve en de Alentejo. Het kind of de jongere woont hier met zijn begeleiders, soms ook met hun kinderen, in een gezamenlijk huishouden.
In een angstvrije sfeer krijgt het kind of de jongere de kans een stabiele relatie op te bouwen. Het dagelijks leven is helder gestructureerd. Alle dagelijkse werkzaamheden worden gezamenlijk uitgevoerd, hierbij moet men denken aan werkzaamheden in en om het huis en eventueel ook op het land.
Net als in de woongemeenschap voor jongeren krijgen de kinderen en de jongeren intern onderwijs via een afstandsonderwijsprogramma, zodat ze na terugkeer in hun eigen land gemakkelijk weer de aansluiting in het reguliere onderwijs kunnen vinden.

↳ Begeleid wonen

Het aanbod van begeleid wonen richt zich op jongeren vanaf 16 jaar, die duidelijk bezig zijn met op zich zelf gaan wonen en die hierbij ondersteuning nodig hebben.
In deze fase moet de jongere stapsgewijs leren om verantwoordelijkheid voor zichzelf en zijn omgeving te nemen. Bij deze hulpvorm is de intensiteit van de begeleiding aangepast aan de situatie. In het begin is een dagelijkse en intensieve begeleiding noodzakelijk. Jongeren in begeleide woonvormen vinden het vooral in het begin moeilijk om alleen hun dagelijks leven en hun werk te organiseren.
In deze fase moeten de jongeren leren dat gedrag, gedachten en de eigen gevoelens een deel van henzelf zijn. Het is niet alleen de fase van het vertrouwen, maar ook de fase van beslissingen ("Kan ik zelfstandig afstand nemen van mijn oude gedrag en het nieuw aangeleerde gedrag toepassen."). Ook in deze fase worden de jongeren direct met hun eigen gedrag, de ervaringen die ze opdoen en de beslissingen die ze nemen geconfronteerd.
De medewerkers van het team ondersteunen de jongere op de weg naar de grootsmogelijke zelfstandigheid door middel van een gezamenlijk uitgewerkt individueel doel- en tijdplan. Zo moet de jongere stapsgewijs zijn alledaagse leven zelf gaan beheersen en zelf vorm geven. De jonge volwassene moet voor zichzelf een stageplaats of baan zoeken en solliciteren. Dat kan in de vertrouwde leefomgeving of op de jeugdboerderij zijn, maar ook daarbuiten. De jongere heeft de mogelijkheid zijn eigen geld "te verdienen". Bepaalde "structuren van de arbeidswereld" moeten echter geaccepteerd worden (zelfstandig opstaan, op tijd op het werk verschijnen, gezag accepteren, enz.). Door het beheren van een eigen budget krijgt de jongere stapsgewijs meer verantwoordelijkheid. Zelf boodschappen doen bijvoorbeeld, de zorg voor het eigen huishouden en het betalen van huur, elektriciteit, water of verzekering. Ook moeten de jongeren eigen hobby's te vinden, om individueel hun vrije tijd vorm te geven en te organiseren.
In deze fase krijgt de jongere van de medewerkers een "vertrouwensstatus" en daarmee de verantwoordelijkheid om als "oudste" in de groep een goed voorbeeld voor de andere jongeren te zijn.
De medewerkers zijn steeds als aanspreekpartner beschikbaar. Ze geven impulsen, richtlijnen en bij concrete problemen ook instructies, zodat het gedrag dat nodig is om het gestelde doel te bereiken, ook in de praktijk wordt vertoond.